Dünyada Triatlon’un Orijini ve Kısa Tarihçesi

27/10/2011  //     //  Triatlon - Ironman

 

 

 

Triatlon Tanımının İlk Kullanımı:

 

Triatlon tarihçisi ve yazarı olan Scott Tinley’ e göre; triatlon sporunun geçmişteki kökeni, yüzyılın başlarında 1902 yılında Joinville-le-Pont, Val-de-Marne, Fransa’ da koşu-bisiklet ve kanodan oluşan 3 ayrı spor disiplininin birleştirilmesi ile ortaya çıkmış olduğudur.

 

Scott Tinley

 

Olimpiyat oyunlarında “Triatlon” tanımımının ilk kez yer alması ise 1904 yılında Birleşik Devletler’ in Missouri St. Louis şehrinde gerçekleşen 3. resmi yaz olimpiyat oyunlarında olmuştur. O zamanlar, triatlon  tanımı;  “uzun atlama, gülle atma ve 100yard koşu” (yaklaşık 91.5m) şeklinde gerçekleşen üç ayrı disiplini ifade etmek üzere kullanılmış.

 

 

Sonrasında ise 1920 ve 30’lu yıllarda Fransa’ da “Les Trois Spor” ( Üç Spor) adı altında koşu-yüzme ve bisiklet şeklini almış. 1920 yılında Joinville-le-Pont, Val de Marne, Fransa’ da gerçekleştirilen yarışlar için bazı kaynaklar 4 km koşu, 12km bisiklet ve Marne kanalını yüzerek geçiş (Kaynak:Triathlon-Technique, Tactique, Entrainement– Yazarlar; Yves Cordier/Max Malaurent) olarak bazı kaynaklar ise 3km koşu, 20km bisiklet ve Marne Kanalı’nda yüzme (Kaynak: Wikipedia) şeklinde gerçekleştirilmiştir şeklinde belirtmektedir.

Bir başka triatlon organizasyonu ise 4 Eylül 1921’ de Fransa’ nın Marsilya şehrinde koşulmuş. Sporcuların arasında Amerikalı bir atlet olan Charles Secter’ ünde bulunduğu bu organizasyon aynı şekilde 3 disiplinin bir araya getirilmesi ile gerçekleştirilmiş olan bir yarış şeklinde gerçekleşmiş. “Petit Perillon” adlı yüzme kulübün düzenlediği bu yarış,  “Course Des Trois Sports” (Üç Yarış Sporu) 7km bisiklet, 5km koşu ve 200m’lik yüzme etaplarından oluşmaktaydı. Konuyla ilgili olarak 1927 yılında Marsilya yapılan bu yarışların haberleri o döneme ait Fransız gazetelerinde bulunmakla birlikte aynı dönemde La Rochelle kentinde yapılan yarışlar hakkında toplam 1934 adet makale bulunmaktadır.


1920-1921 yıllarından sonra 1945 yılında Poisy, Haute-Savoie, Fransa’ da ve 1960da yine Poisy, Haute-Savoie, Fransa da bu üç spor disiplinin bir arada yapıldığına dair çeşitli belgeler mevcut olmakla birlikte, Fransız gazetesi “L’ Auto” 1920 yılında bu üç spor disiplinin kesiksiz bir biçimde gerçekleştirildiğine dair çeşitli haberler de yaptığı bilinmektedir.

 


Modern Triatlonun Başlangıcı

Günümüze yaklaştığımızda Birleşik Devletler’ de bilinen ilk koşu-bisikletten oluşan Biatlon yarışı 1972 yılında David Pain tarafından gerçekleştiriliyor.

 


Jack Johnstone ve Dave Pain 1975                Jack Johnstone ve Bill Phillips 1976

 

Ardında modern manada triatlon tanımı, 1974 yılında Don Shanahan ve Jack Johnstone‘ nun kurucusu olduğu “San Diego Track Kulübü” adlı çok amaçlı bir koşu kulübü tarafından “yüzme-bisiklet-koşu” disiplinlerinin bir araya getirmesi ile ortaya çıkmış. O yıl, “San Diego Track Kulübü” yarış bülteninin başlığında yer alan bu yarışta Bill Phillips birinci olur. Bu yarış, modern anlamdaki ilk triatlon yarışdır. Bu yarışa karı-koca John, Judy Collins’ ler katılmakla kalmıyor, 13 ve 12 yaşndaki çocukları Kristin ve Michael Collins de yarışa katılıyor.

 

 

 

25 Temmuz 1975 yılına gelindiğinde, Birleşik Devletler Coronado, California’ daki “Coronada Optimist Klubü” bir triatlon yarışı düzenliyor. Bu yarış, John ve Judy Collins’  in çocukları olan Kristin ve Michael Collins’ in katıldığı en uzun koşu etabı içeren yarış olmuş.

 

18 Şubat 1977 yılında ise John ve Judy Collins’ in organize ettiği ve katıldığı “Oahu Bayrak Koşusu” oyunları çerçvesinde gerçekleştirilen ilk dayanıklılık triatlon yarışı olan  3.8km yüzme, 180km bisiklet, 42km koşudan oluşan ve günümüzdeki modern Ironman mesafesinin başlangıcı olan yarış koşuluyor.  1978’de 15 erkek sporcunun start aldığı, 12 sporcunun finiş gördüğü ilk Ironman yarışında Gordon Haller, 11:46:58 lik derecesi ile birinci olur.

 

Sağda John Collins

 

24 Ocak 1979′ da Hawaii’ deki büyük fırtına Judy ve John Collins’ in organize ettiği yarışın bir gün ertelenmesine sebep oluyor. O yılki yarışı Tom Warren kazanıyor.

 

John ve Judy Collins

 

Mayıs 1979 yılında, Sports Illustrated dergisi yazarı Barry McDermott tarafından yazılan “Hawaii Ironman Triatlon” tanıtım makalesi ertesi yıl katılımcı sayısının 108’e ulaşmasını sağlıyor.

 

12 Ocak 1980′ de “Natilus Ironman” triatlon yarışını Dave Scott kazanıyor.

 

 

14 Şubat 1981′ de Uluslararası Triatlon Komitesi, yarışı ilk kez Kailua Kona-Hawaii’ de gerçekleştiriyor. Bir yıl önce üçüncü olan olimpik bisikletçi John Howard bu yarışta birinci oluyor.

 

6 Şubat1982’ de Julie Moss’ un sürünerek Ironman finiş’ ine gelmesi ve son anda rakibine geçilmiş olması ABC televizyonu tarafından dünyaya yayınlanıyor ve bu dramtik sahne bir çok insanın triatlon sporuna başlaması için ilham kaynağı oluyor.

 

[View:http://www.youtube.com/watch?v=VbWsQMabczM:550:0]

 

9 Nisan 1982’ de “Amerika Birleşik Devletleri Triatlon Birliği” ve ”Amerika Triatlon Birliği” kuruluyor ve ardında her iki kurum birleşerek “Birleşik Devletler Triatlon Birliği” adını alır.



Aynı yıl 12 Eylül 1982’ de ise para ödüllü ilk triatlon yarışı olan ve Birleşik Devletler Triatlon Serisi ‘ ne dahil olan “Torey Pines Triatlon” yarışı düzenlenir. Bu yarışı ve ödülü Dave Scott kazanır.

1983 yılında Webster,  “Yeni Yüksek Okul Sözlüğü” nün dokuzuncu baskısında “triatlon” kelimesini, kelime hazinesine dahi eder.



Aynı yıl bir triatlon sporcusu olan William Katovsky, “San Diego Track Kulübü” haberlerinin yan ürünü olan “Triatlon”  adlı yazılı yayını yapan ilk kişi oldu.

Ağustos 1983’de “Birleşik Devletler Triatlon Birliği” adını” Birleşik Devletler Triatlon Federasyonu” olarak değiştiriyor.

1985 yılında triatlon, dünyada  “Cross Training” (çapraz antrenman)  fitness patlamasına yol açar. Nike, Ulusal Şmapiyon Joann Ernst ve sonrasında Bo Jackson ve Deion Sanders’ ın reklamlarında oynatır.

 

 

31 Mart-1 Nisan 1989 tarihleri arasında Avignon, Fransa’ da (ITU)Triatlon Birliği kurulur ve yapılan ilk kongrede Les McDonald başkan seçilir.

 

Les McDonald

 

6 Ağustos 1989’ da ilk Triatlon Dünya Şampiyonası Avignon Fransa’ da, olimpik mesafe olan 1.5K yüzme, 40K bisiklet ve 10K koşu olarak gerçekleşir. 40 ülkeden 800 atletin katıldığı bu yarışı Birleşik Devletler’ den Mark Allen kazanır.

1990′ da “Ironman Triatlon Serisi” ve “Hawaii Dünya Şampiyonası” nı organize eden ve lisans veren bir kuruluş olan (WTC) “Dünya Triatlon Şirketi” kurulur.
(NOT:Ironman yarışları ITU tarafından resmi Dünya Şampiyonası olarak tanınmamasına rağmen, bugün Ironman yarışları dünyadaki en prestijli yarışlar olarak bilinir.)

 

 

13-16 Haziran 1991 tarihleri arasında İngiltere’ nin Birmingham kentinde 97. kez toplanan “Uluslararası Olimpiyat Kongresi”(IOC), Uluslararası Triatlon Birliği ITU’ yü triatlon sporunun uluslararası yegane resmi yetkili kurumu olarak tanır.

1993 yılına gelindiğinde “Pan Amerikan Oyunları Birliği”, Arjantin’ in Mar Del Plata şehrinde 1995 yılında gerçekleşecek olan Pan Amerikan oyunları için Triatlonu, yarışma olarak onayladı.

Eylül 1993 yılında, film yıldızı Tom Cruise, Triatlon Bayrak Yarışı takımında yer alarak yaklaşık 28km bisiklet çevirdi. Bayrak yarışına katılan diğer şöhretler ise ise sırası ile Baywatch dizisinden Alexandra Paul, Komedyen/aktör Robin Williams, şarkıcı ve söz yazarı Alanis Morrisette idi.

 

Aktör Tom Cruise

 

23 Temmuz 1994’de St Petersburg Rusya’ da ilk “İyi Niyet Triatlon Oyunları” koşulur.

4-5 Eylül 1994’ de Paris’ de103. üncü kez toplanan “Uluslararası Olimpiyat Kongresi” IOC’ , triatlonu 2000 Sydney Olimpiyatları programına resmi olarak dahil eder.

26 Mart 1995 ‘de Mar del Plata, Arjantin’ degerçekleşen Pan Amerikan Oyunları’ nı Birleşik Devletler’ den Karen Smyers kazanır.

 

 

26 Şubat 1996’da Birleşik Devletler Triatlon Federasyonu (Triathlon Federation/USA)olan adını “Birleşik Devletler Triatlon” (USA Triatlon,kısaca USAT) olarak değiştirir.

Temmuz 1996 Lothar Leder Ironman Roth, Almanya’ da ilk kez 8 saatin altında ironman koşan atlet olma ünvanını elde eder.

 

Ortada Lothar Lether

 

1 Kasım 1997’de Birleşik Devletler Olimpiyat Komitesi, USAT’ ı bir olimpik spor organizasyonu olarak tanır.

Kasım 1997’ de 24 yaşındaki Chris McCormack Perth, Avusturlya’ da hem “ITU Dünya Şampiyonluğu” nu hem de “Dünya Kupası Şampiyonluğu” nu kazanan ilk atlet olur.

 

Chriss McCormack

 

1 Nisan 1999’da ITU 10. kuruluş yıldönümü kutlar.

23 Temmuz 1999’da Triatlet “Karen Smyers”, “Pan Amerikan Oyunları” açılış töreninde Birleşik Devletler bayrağını taşımasının onayını 704 delegenin oyu ile kabul ediir.

 

Karen Smyers

 

25 Eylül 1999’da USAT 25. yıldönümü kutlar.

27-28 Mayıs 2000 Dallas, Texas’ da Birleşik Devletler Olimpik Triatlon Takımı seçmeleri yapılır ve seçilen takım “2000 Sydney Olimpiyatları” na katılır.

2000’de Sydney Olimpiyatları yaz oyunlarında olimpiyat tarihinde triatlon ilk kez koşulur. Erkekler kategorisinde altın madalyayı Simon Withfield (KAN), gümüş madalyayı Stephan VUCKOVIC (ALM), gümüş madalyayı Jan REHULA (ÇEK) alırken, Kadınlar kategorisinde ise altın madalyayı Brigitte MCMAHON (İSVR), gümüş madalyayı Michellie JONES (AUS), bronz madalyayı Magali MESSMER (İSVR) alır.

10 Ağustos 2003’ de gerçekleşen Santo Domingo, Dominik Cumhuriyeti “Pan Amerikan Oyunları” nda “Hunter Kemper”, erkeklerde ilk altın madalyaya ulaşan Amerikalı sporcu olur.

2004 Atina Olimpiyatları Yaz Oyunları’ nda Erkekler kategorisinde Altın madalyayı Hamish CARTER (Y. ZL.), gümüş madalyayı Bevan DOCHERTY(Y. ZL.), bronz madalyayı Sven RIEDERER (İSVR) alırken, Kadınlar kategorisinde altın madalyayı Kate ALLEN (AVS), Gümüş madalyayı Loretta HARROP (AUS),  gümüş madalyayı da (ABD) Susan Williams alır.

5 Nisan 2005’de Birleşik Devletler Olimpiyat Komitesi, Hunter Kemper’ ı “Yılın Spor Adamı ünvanı” ile ödüllendirir. Böylelikle Birleşik Devletler Olimpiyat Komitesi, triatlonun 32 yıllık  tarihinde ilk kez bir tiratlete ödül vermiş olur.

 

Hunter Kemper

 

2006 yılında USAT’ ın üye sayısı 80.000 kişiye ulaşır.

2007 yılında elit triatlon atleti Hunter Kemper’ ın fotoğrafı ilk kez bir sağlıklı gıda paketi reklamında yer alır.

Yine 2007 yılında Hy Vee Triatlonu yarışmacılarına ödül olarak 700.000$ dağıtır. Bu rakam bir triatlon yarışında o güne kadar dağıtılmış olan para ödüllerinin en büyüğü olur.

Auğustos 2008’de ITU Tiszaujvaros, Macaristan ilk kez “ITU Triatlon Eğitim Merkezi” kurar.

2008 Pekin Olimpiyatları yaz oyunları açılışındaki triatlon yarışlarında 5 ayrı ülkenin sporcuları madalya alır.  Erkekler kategorisinde, Altın madalyayı Jan FRODENO (ALM.) gümüş madalyayı Simon WHİTFİELD (KAN), bronz madalyayı Bevan DOCHORTY (Y. ZL.) alırken. Kadınlar kategorisinde ise Altın madalyayı Emma SNOWSHİLL (AUS), gümüş madalyayı Vanessa FERNANDES (POR), bronz madalyayı ise Emma MOFFATT (AUS) alır.

 

Marisol Casado

 

Aralık 2009’ da”ITU Başkanı Marisol Casado” Şubat 2010’da Vancouver, Kanada’ da gerçekleşecek olan IOC (Uluslararası Olimpiyat Komitesi) toplantısında IOC üyesi olmak için aday olduğunu açıklar.Seçimler bir formalite olarak kabul edildiği için ITU Başkanı Marisol 2010 Şubat ayından itibaren IOC üyesidir.



Aralık 2010’da ITU, “Uluslararası Triatlon Birliği”  IPC “Uluslararası Paralimpik Komitesi” ne dahil oldu. Triatlon, Asya Paralimpik Oyunları ile 2016 Rio de Janeiro Paralimpik Oyunları’nda programa alınmasını karara bağlanır.

Haziran 2010’da “10. Dünya Üniversiteler Arası Triatlon Şampiyonası” koşulur.

Ağustos 2010’da gerçekleşen ve Singapur’ da ilk kez düzenlenen “Gençlik Olimpiyatları” na triatlon dahil edildi.

24-26 Mart 2011’de “Uluslararası Triatlon Birliği” ITU tarafından ilk defa organize edilen  ITU I. Triatlon Bilimi Dünya Konferansı” gerçekleştirilir.

 

 

Ağustos 2011’de ITU’ nun triatlon yıldızları Dünya AntDoping Ajansı  “WADA”  nın yasaklı maddeler (doping) listesindeki kimyasalların kullanımına “SAY NO” (HAYIR DE!) kampanyası için video çektiler.


 

Kaynakça: www.Usat.com, www.triathlon.org, wikipedia.org, www.thiswastriathlon.org, triathlonhistory.com

Derleyen: Alpay AKHUN

 

 

Cyclingtr
Yazar Hakkında :

Bir Yorum Yazın