Peki bu bisikletleri kim getirdi, kim sattı, kim yaptı?

23/02/2009  //     //  Road Bike News

Evvel Zaman Bisiklet’te elbette en önemli bölümlerden biri de “bisiklet­çiler” olmalıydı. Bunca olaya, öyküye konu olan bisikletleri herhalde bi­rileri getirmiş, satmış ve imal etmişti. Hatta elimizde bilgi olsa da kirala­yan, tamir edenlerden de söz etsek… Fakat bu tür ayrıntılar konusunda ne yazık ki bir bilgi bulamadık. Bu bölümde bisiklet ithalatçıları ve satı­cıları hakkında elimizdeki bilgileri aktardıktan sonra, Türkiye’deki ilk bisiklet imalatçıları ve fabrikalarından da kısaca söz edeceğiz.

Kitabımızın başında, 1889-90 tarihli Annuaire Oriental’de Fransız “Securitas” bisiklet ve trisiklet fabrikasının ilanlarının yer aldığını söylemiştik. Bu firmaya sipariş, direkt olarak Paris adresine yapı­lıyordu. Peki, Türkiye’ye ilk bisiklet ithalatı ne za­man yapılmıştı? Bu konudaki ilk ipucunu 1894 ta­rihli Saadet gazetesindeki bir ilanda buluyoruz. Bu ilanın çevrimyazısı şöyle: “‘Velosiped’ istimalinin [kullanımının] dünyanın her tarafında ne derecelere terakki ettiği malumdur.

Galatada Şişli Tramvay hattı mevkiinde Voyvoda Karakolhanesi istisalinde [yanında] kain Mösyö ‘Edmon Karvana’nın ingiliz Mağazası   bu terakkiyi nazarı dikkate aldığı cihetle, bu kere meşhur ‘Anglo Amerikan’ şirketi­nin Dersaadet Vekaletini deruhte etmiştir [üstlenmiştir].

 

 

Bu şirket en sağlam, en hafif en ziyade süratle hareket eden ve en mü­zeyyen ‘Velosiped’lerin imali ile iştihar etmiştir [ünlenmiştir]. Fabrikanın mamulatından mağazada mevcut olduğundan görmek iste­yenlerin mağazaya müracaat etmeleri müstercadır [tercih edilir].

Mösyö Edmon Karvana’ itâ olunacak siparişlerin kemali süratle icra­sını taahhüt eder.

Galatada ‘Voyvoda’ Karakolhanesi istisalinde [yanında] Şişli Tramvay hattı muvakkıfi [durağı] yanında 95 ve 97 numaralı ‘Edmon Karvana’ Mağazası.”

İlk bisiklet tüccarları hakkında bilgi edinmenin bir diğer yolu da İs­tanbul kütüphanelerinde bulunan Annuaire Oriental nüshalarını tara­maktı. Çünkü bu almanakta, İstanbul’daki tüm dükkân ve kurumlar meslekleri açısından ayrı ayrı haslıklar altında toplanmaktaydı. Gerçekten de, bisikletle ilgili ilk başlığa 1896 yılında rastladık:

 

 

Bicyclettes

 

Bortoli Frères, au Bon Marché, G.Rue de Péra 354 et Mezarlik, 29, Péra Caruana (Edm.) R.Yüksek Caldirim 95, Galata

Orosdi Back (Etablissements), Palais Omer Effeendi, Baghtché Capou, Stamboul

Société des Producteurs de France, G.Rue de Péra 463, Péra

 

 

Almanaktaki bilgiden görüleceği üzere, 1896 yılında İstanbul’da bisik­let üç yerde satılmaya başlanmış. Bortoli Kardeşler’in Beyoğlu’ndaki (şimdi yerinde Odakule yükselen) Bonmarşe Mağazası’nda; Edmond Karvana’nın Yüksek Kaldırım’daki İngiliz Mağazasında ve Bahçekapı’daki ünlü Orozdibak’da… Ayrıca Fransız firmaları için, Pera’daki Birlikleri’nden bilgi alabilirdiniz.

Annuaire Oriental almanaklarının kütüphanelerde bulunan 1889-1929 yılları arasındaki nüshaları ve gazete ilanlarını tarayarak, İstanbul’daki bisiklet tüccarları hakkında genel bir bilgi sahibi olabiliyoruz.

Buna göre, İstanbul’da “bisikletçiler” ve bunların gazete ilanları ve al­manaklarda yer aldıkları yılların dökümü şöyle:

 

Edmon KarvanaAngiliz Mağazası, Yüksek Kaldırım Caddesi 95-97 (1894, 1896, 1898)

Bortoli Kardeşler (Bonmarşe Mağazası), Grand Rue de Péra 354 (1896, 1898,1900)

Orosdi’Back, Ömer Efendi Palas, Bağçekapı (Sonra Bahçekapı Caddesi 31)

(1896, 1898, 1900, 1912, 1921, 1927, 1928, 1929)

“Société des Producteurs de France”, Grand Rue de Péra 463 ( 1896, 1898,

1900)

Léon Hazarosyan, Grand Rue de Péra 145 (sonra 147, daha sonra da Halep Çarşısı 18), (1898, 1900, 1912, 1921, 1927, 1928)

Etablissements Modemes de Paris, Mertebeni Caddesi 13, Galata (1912)

A. Gazzan ve Ortakları, Yeni Han 29-30 (1912)

Em. E. Mercanof (Mars London Bisikletleri), MercanofHan (1906, 1912, 1921)

Naumann Şirketi (Germanya Bisikletleri), Galata Rıhamı, Hüdâvendigâr Han, (sonra Galata Voyvoda Caddesi, AgopyanHan) (1912, 1913, 1927)

S. ve V. Altıparmak (Peugeot Türkiye temsilcisi), Grand Rue de Pera 34 (Sonra İstiklâl Caddesi 12) (1921, 1922, 1926, 1927, 1928, 1929)

 ]. Marengo ve ortakları, Yeni Yol Caddesi 50, Galata (1921)

G.&A. Baker Ltd., Baker Han (1927,1928, 1929)

Dumas Kardeşler, Grand Rue de Pera 151 (sonra İstik/âl Caddesi 173) (1927, 1928)

Achaud Manigonian, Mahmudiye Caddesi 19, Galata (1927)

Uihran Asadourian, Rumeli Pasajı 8 (sonra 20) (¡927, ¡928, ¡929)

]orj M. Komaki (Kanaki ?) ve Ortakları (VVelt-Rad bisikletleri), Gümrük

Cad., Koto Han 4-6, Galata (1927, 1928, 1929)

C. G. Dassira ve şürekâsı, Otospor Mağazası (Biyenki Bisikletleri), Galata

Voyvoda Sokağı 66-70 (sonra 54), Voyvoda Caddesi 66, 68, 70 Galata

(1922, 1927, 1928, 1929)

P. A. Fburis, Yeni Yol Caddesi 62, Galata (1927, 1928, 1929)

İsmail Hacı Ahmetzade, Yeni Yol Caddesi 87, Galata

Y. ye A. H. İskender Kardeşler, Pangaltı Caddesi 177 (1927, 1928)

J. Malkhassian, Hamam Caddesi 54, Fangaltt (1927)

 C. ve A. Valassakis, Rıza Paşa Caddesi 25, İstanbul (1927, 1928)

Türkiye ve Şark Memleketleri İnkişaf İktisat Şirketi (Cumhuriyet Diyaman [Diamond 1] Bisikletleri) Beyoğlu Tokatlıyan Oteli karşısında Milli Oto Şirke­tinin üçüncü katı (1927)

İshak Zeki, Çemberlitaş Caddesi 37, İstanbul (1928)

1930’lu yıllardan sonra karşımıza çıkacak olan bisiklet ithalatçı ve satı­cıları arasında dikkati çekenler: “Jak Grünberg halefleri Hügo ve Leon Grünberg (Odeon Şirketi)”, “Şafak Ticarethanesi” (Raleigh Bisikletle­ri) ve “Jak Devalo ve Ortakları” (Phillips Bisikletleri) olmaktadır.

 

Yıllık ve almanaklarda karşımıza çıkan bir diğer bilgi de, bisiklet tamircileriyle ilgili olanlardır. Bu kapsamda, 193I Türkiye Salnamesi’nde tamirci olarak şu

isimlen görüyoruz:

 

Mifıran Asaduryan, Beyoğlu Parmakkapı Sokağı

Büyükyan Biraderler, Beyoğlu Parmakka­pı Sokağı

Serkis Deveciyan, İstanbul Çadırcılar So­kağı

Hanri Havıla, Galata Yeniyol

Mareya ve mahdumları, Galata Şişhane

Karakoli

Aleksandır Marango, Beyoğlu Tepebaşı Agop Topyan, Beyoğlu Deveoğlu Sokağı.

İstanbul Ticaret ve Sanayi Odası Adres Kitabı ¡930

“Bisiklet ve motosiklet” Nauman Makinaları Satış Türk Ltd., Ga­lata Voyvoda Caddesi 19 Pandelis Atanasyadis, Taksim Mezarlık Sokak 18

Yorgi Papasoğlu ve şeriki, Beyoğlu İstiklâl Caddesi 30

Mazhar Hasan ve Mühür Biraderler, İstanbul Sirkeci Nur Han 15

Minos Simo Papadopuh ve ortakları, Beyoğlu İstiklâl Caddesi 321

Faruk Tunay, Galata Voyvoda Caddesi 75 Türkiye Salnamesi 1931

“Bisikletçiler”

A. K. Dasira ve şürekâsı, Galata Voyvoda Caddesi, Bereket Han

Ahmet Nazmi, Galata Mumhane Caddesi

Alisyan, Beyoğlu İstiklâl Caddesi

Dama Biraderler, Beyoğlu, İstiklal Caddesi

Edvart ve mahtumlan, İstanbul, Beyker Han

Hacı Ahmetzade, İsmail Hakkı, Galata, Ticaret Han

Filari, Beyoğlu, Taksim

Leon Kazarosyan, Beyoğlu, Halep Çarşısı

iskender ve şürekası, Beyoğlu, Pangaltı

Marino ve mahtumlan, Galata, Şişane Karakolu

Kamhi, Beyoğlu, Taksim

Mehmet Ali, İstanbul Direklerarası

Mervanof, İstanbul Meydancık

Mili Oto, Beyoğlu İstiklal Caddesi

Orozdibak Müessesesi, İstanbul Bahçekapı

Panyot, Beyoğlu, Kurtuluş Caddesi Peje

Petro, Galata Okçular

“Bisiklet Tamircileri”

Mihran asaduryan, Beyoğlu Parmakkapı Sokağı

Büyükyan Biraderler, Beyoğlu Parmakkapı Sokağı

Serkis Deveciyan, İstarbular Çadırcılar Sokağı

Hanri Havıla, Galata Yeniyol

Mareya ve mahtumları, Galata Şişane Karakolu

Aleksandır Marango, Beyoğlu Tepebaşı

Agop Topyan, Beyoğlu Deveoğlu Sokağı

 

Kaynak: Evvel Zaman Bisiklet “Gökhan Akçura”

 

 

 

Cyclingtr
Yazar Hakkında :

Bir Yorum Yazın