Yoğun Egzersiz Sonrası Kandaki Laktik Asidin Eliminasyonu

19/11/2008  //     //  Antrenman, Sağlık, Beslenme, Sağlık

Organizmadan en yüksek performansı almak içinde öncelikle bu organizmanın kapasitesini ölçmeli ve ortaya çıkan sonuca göre bu organizmaya yüklenmeler yapılmalıdır. Tüm dünyada organizmanın kapasitesini belirlemede ve bireye özgü antrenman yükü belirlenmede en çok kabul gören ve kullanılan yöntem Laktat Testidir. Laktat testi egzersiz sırasında sporcunun kanındaki laktik asit seviyesinin takip edilerek sporcunun kondüsyon durumunun ve dayanıklılık kapasitesinin belirlenmesini sağlayan bir testtir.

Konumuz yapılan araştırmalar ve geçmiş verilerin sonuçları ışığında yoğun egzersiz sonrası aktif ve pasif dinlenmenin kandaki laktik asidin kullanımı ve glikojene dönüşme oranlarında araştırılma yapılmış ve yaş gruplarına göre bilimsel sonuçlara ulaşılmıştır.

 

Anaerobik kategoride de düşünülebilecek bisiklet sporu Time Trial tarzı sprint gerektiren kısa mesafe ve yoğun güç gerektiren bölümleri ile düşünülebilir. Uzun mesafeli antrenman ve geziler Aerobik egzersizler olarak adlandırılır ki şuan kısa mesafe aşırı güç kullanımı doğrultusunda yapılan anaerobik antrenman bilimsel verilerini incelemekteyiz.

 

VO2max ( Maksimum Oksijen Tüketimi) değerleri ve antrenman sonrası Oksijen tüketimini , kalp atışını, yorgunluk değerlerini dikkate alarak yapılan çalışmada. Deney yapılan 2 gruba 2 dakikalık ısınma süresi ardında 30 saniye 95 kg’lık yük ile performans -zirve güç, ortalama güç ve yorgunluk indeksi ile -kalp ritmi değerleri incelenmiş. Grupların birine 30 saniye sonrasında yüksüz 10 dakilalık dinlenme süresi diğer gruba da oturur pozisyonda 10 dakikalık dinlenme süresi verilmiştir.

 

VO2max’ın % 35’inde 10 dakika aktif dinlenmenin 5-10. dakikalar arasında kan laktatının eliminasyonunu artırdığı sonucuna varıldı. Laktat eliminasyonunu hızlandırdığı için yoğun egzersizlerden sonra pasif dinlenme yerine aktif dinlenme yapılmasının uygun olacağı düşünüldü.

 

 

Yoğun egzersizlerde (maksimal veya supramaksimal) aerobik metabolizmanın sınırlarının aşılması glikoliz hızını artırır ve kaçınılmaz şekilde laktat oluşur.

Laktat (Laktik asit) oluşumu ile birlikte pH düşer, pH’nın azalması fosfofruktokinaz enziminin enzim faaliyetlerine engel olması ve reaksiyon hızını düşürmesine neden olur ve glikoliz yavaşlar, enerji verici maddeler azalarak kas kasılması sınırlanır . Kas

içinde ve kanda biriken laktat yorgunluğa yol açar. Bu durumda laktatın vücuttan uzaklaştırılması için dinlenme gerekli hale gelir.

 

Yoğun egzersiz sonrasında kan laktat düzeyinin egzersize katılan kas kütlesiyle doğru orantılı olduğu

bilinmektedir.

 

Yoğun egzersiz sonrasında dinlenmenin aktif veya pasif yapılması kan laktatının eliminasyonunda etkili olur. Antrenman sırasında sıvı kanı terk eder ve bunun sonucunda kanda eritrosit, hemoglobin ve protein yoğunluğu artar. Hemokonsantrasyon olarak bilinen bu durum plazma hacminin azaldığına işarettir. Yoğun egzersize bağlı olarak azalan plazma hacmi kan akımını yavaşlatır. Antrenamn sonrası aktif dinlenme dediğimiz Hafif egzersizle kan akımı ve kastan kana laktat transportu artırılarak laktatın enerji verici bir madde olarak kullanılması sağlanır. Anaerobik eşik seviyesinden düşük aerobik egzersizlerde kan laktatı aktif kaslar, kalp, karaciğer ve böbrekler tarafından kullanılır (4). Aktif dinlenme, öncelikle egzersiz yapan kasta laktatın oksidasyonunu, glikoneojenezle glikoza yeniden sentezlenmesini veya laktatın 

 

bu kaslardan kana akışını artırarak diğer dokularda da laktatın oksidasyonunu ve glikoza sentezlenmesini sağlayabilir. Aktif ve pasif dinlenmeye ilişkin çalışmaların sonuçları laktat eliminasyon hızının aktif dinlenmede pasif dinlenmeden fazla olduğunu göstermektedir.

 

Kan laktatının eliminasyon hızı belirli bir süredeki konsantrasyondan çok, zirve konsantrasyonun yarıya

inme süresi (yarı ömrü) üzerinden değerlendirilmektedir

 

 

Tablo 1. Aktif ve pasif dinlenme öncesi yapılan

Wingate testlerinin güç değerleri (Ort ± SS)

—————————————————————————————————————————

Güç değerleri                 Aktif dinlenme                     Pasif dinlenme                                       t değeri

—————————————————————————————————————————

Zirve güç (W)                   657.2 ± 97.5                  686.5 ± 108.7                                      -1.59

Relatif zirve güç (W/kg)        9.5 ± 1.5                       9.9 ± 1.5                                          0.68

Ortalama güç (W)             498.0 ± 78.9                  520.0 ±76.5                                         -1.52

Relatif ortalama güç (W/kg)  7.2 ±1.5                        7.5 ± 1.0                                            0.11

Yorgunluk indeksi (%)        43.9 ± 10.5                    44.4 ± 6.9                                           -0.17

 

 

Tablo 2. Aktif ve pasif dinlenmede kalp atım hızı (Ort ± SS) Kalp atım sayısı (atım/dk)

—————————————————————————————————————————

                                             Aktif dinlenme                   Pasif dinlenme                   F (atım/dakika)

—————————————————————————————————————————

Dinlenimde                               69.9 ± 5.5                               72.5 ± 5.6                             2.55

Test bitiminde                         178.7 ± 11.2                           178.4 ± 11.5                           0.08

Test bittikten 10 dk sonra         141.7 ± 14.3                          118.8 ± 10.9                          29.98a

a Aktif ve pasif dinlenme arasında anlamlı fark

 

 

Tablo 3. Aktif ve pasif dinlenmede hematokrit değerleri (Ort ± SS)

——————————————————————————————————————————————————————————————————————————-

Hematokrit (%)     Dinlenimde  Test bitiminde  Test bittikten 5 dk sonra Test bittikten 10 dk sonra  F

——————————————————————————————————————————————————————————————————————————-

Aktif dinlenme    42.94 ± 1.94* 47.71 ± 2.70#       46.58 ± 2.57              46.16 ± 2.85       0.24

Pasif dinlenme   42.26 ± 2.06*  48.80 ± 3.69#      47.18 ± 2.80               46.62 ± 3.37      P>0.05

 

*P<0.01; Dinlenim, Test bitimi, 5. dk ve 10. dk göre anlamlı fark

#P<0.01; Egzersiz, 5. dk ve 10. dk göre anlamlı fark

 

Tablo 4. Aktif ve pasif dinlenmede kan laktat düzeylerinin karşılaştırılması (Ort ± SS)

—————————————————————————————————————————

                     Dinlenimde    Test bitiminde  Test bittikten 5 dk sonra Test bittikten 10 dk sonra F

——————————————————————————————————————————————————————————————————————————–

Aktif dinlenme  2.25 ± 0.27¶   11.57 ± 2.28¶   15.07 ± 2.83¶                 13.58 ± 2.97¶           0.08

Pasif dinlenme  2.48 ± 0.99¶   12.27 ± 2.76§   14.34 ± 3.16                  14.06 ± 3.07           P>0.05

¶ P<0.01; diğer ölçüm zamanlarına göre anlamlı fark

§ P<0.01; diğer ölçüm zamanlarına göre anlamlı fark

bulunmuştur (P<0.01). Aynı zamanda her iki dinlenmede egzersiz bitimindeki hematokritin, 5. ve 10. dakikadan önemli derecede yüksek olduğu bulunmuştur (P<0.01).

 

 

*Bu çalışma 6. Uluslararası Spor Bilimleri Kongresinde bildiri olarak sunulmuştur.

 

Kaynaklar

1. Sahlin K. Metabolic factors in fatigue. Sports Med 1992;

13:99-107.

2. Robertson A, Watt JM, Galloway SD. Effects of leg massage

on recovery from high intensity cycling exercise. Appl Physiol

Nutr Metab 2006; 31:709-16.

3. Falk B, Einbinder M, Weinstein Y, Epstein S, Karni Y, Yarom

Y, et al. Blood lactate concentration following exercise:

Effects of heat exposure and of active recovery in heatacclimatized

subjects. Int J Sports Med 1995; 16:7-12.

4. Billat VL. Use of blood lactate measurements for prediction of

exercise performance and for control of training. Sports Med

1996; 22:157-75.

5. Bangsbo J, Graham T, Johansen L, Saltin B Muscle lactate

metabolism in recovery from intense exhaustive exercise:

Impact of light exercise. J Appl Physiol 1994; 77:1890-5.

6. Hermansen L, Stensvold I. Production and removal of lactate

during exercise in man. Acta Physiol Scand 1972; 86:191-201.

7. Belcastro AN, Bonen A Lactic acid removal rates during

controlled and uncontrolled recovery exercise. J Appl Physiol

1975; 39:932-6.

8. Bulbulian P, Darabos B, Nauta S. Supine rest and lactic acid

removal following maximal exercise. J Sports Med 1987;

27:151-6.

9. Gupta G, Goswami A, Sadhukhan AK, Mathar DN.

Comparative study of lactate removal in short term massage of

extremities, active recovery and a passive recovery period

after supramaximal exercise sessions. Int J Sports Med 1996;

17:106-10.

10. Baldari C, Videira M, Madeira F, Sergio J, Guidetti L. Lactate

removal during active recovery related to the individual

anaerobic and ventilatory thresholds in soccer players. Eur J

Appl Physiol 2004; 93:224-30.

11. Sahlin K, Katz A, Henriksson J. Redox state and lactate

accumulation in human skeletal muscle during dynamic

exercise. Biochem J 1987; 245:551-6.

12. Dodd S, Powers SK, Callender T, Brooks E. Blood lactate

disappearance at various intensities of recovery exercise. J

Appl Physiol 1984; 57:1462-5.

13. Gökbel H, Dölek Ç. Wingate testi sonrası laktik asit ve total

testosteron değerleri. Spor Hek Derg 1995; 30:145-52.

14. Perez HR, Whgand JW, Kowalski A, Smith TK, Otto RM. A

comparison of Wingate power test to bicycle time trial

performance. Med. Sci Sports Exerc 1986; 18:1.

15. Medbo JI, Tabata I. Anaerobic energy release in working

muscle during 30 s to 3 min of exhausting bicycling. J Appl

Physiol 1993; 75:1654-60.

16. Scott CB, Roby FB, Lohman TG, Bunt JC. The maximally

accumulated oxygen deficit as an indicator of anaerobic

capacity. Med Sci Sports Exerc 1991; 23:618-24.

17. Astrand PO, Hultman E, Juhlin-Dannfelt A, Reynolds G.

Disposal of lactate during and after strenuous exercise in

humans. J Appl Physiol 1986; 61:338-43.

18. Mero A. Blood lactate production and recovery from

anaerobic exercise in trained and untrained boys. Eur J Appl

Physiol Occup Physiol 1988; 57:660-6.

19. Baltzopoulos V, Eston RG, Maclaren D. A comparison of

power outputs on the Wingate test and on a test using an

isokinetic device. Ergonomics 1988; 31:1693-9.

20. Froese EA, Houston ME. Performance during the Wingate

anaerobic test and muscle morphology in males and females.

Int J Sports Med 1987; 8:35-9.

21. Neary PJ, MacDougall JD, Bachus R, Wenger HA The

relationship between lactate and ventilatory thresholds:

Coincidental or cause and effect? Eur J Appl Physiol Occup

Physiol 1985; 54:104-8.

Genel Tıp Derg 2007;17(4) Yoğun egzersizden sonra aktif dinlenme-Harbili ve ark

196

22. MacRae HS, Dennis SC, Bosch AN, Noakes TD. Effects of

training on lactate production and removal during progressive

exercise in humans. J Appl Physiol 1992; 72:1649-56.

23. Moneta JC, Robergs RA, Costill DL, Fink WJ. Threshold for

muscle lactate accumulation during progressive exercise. J

Appl Pyhsiol 1989; 66:2710-6.

24. Medbo JI, Jebens E, Noddeland H, Hanem S, Toska K.

Lactate elimination and glycogen resynthesis after intense

bicycling. Scand J Clin Lab Invest 2006; 66: 211-26.

25. Ahmaidi S, Granier P, Taoutaou Z, Mercier J, Dubouchaud H,

Prefaut C. Effects of active recovery on plasma lactate and

anaerobic power following repeated intensive exercise. Med

Sci Sports Exerc 1996; 28:450-6.

26. Spierer DK, Goldsmith R, Baran DA, Hryniewicz K, Katz SD.

Effects of active vs. passive recovery on work performed

during serial supramaximal exercise tests. Int J Sports Med

2004; 25:109-14.

27. Franchini E, Yuri Takito M, Yuzo Nakamura F, Ayumi

Matsushigue K, Peduti Dal’Molin Kiss MA. Effects of

recovery type after a judo combat on blood lactate removal

and on performance in an intermittent anaerobic task. J Sports

Med Phys Fitness 2003; 43:424-31 

Cyclingtr
Yazar Hakkında :

Bir Yorum Yazın