Enerji Üretimi

14/10/2013  //     //  Antrenman, Antrenman, Sağlık, Beslenme

Enerji Üretimi

Kaslarımız yiyeceklerden aldığımız kimyasal enerjiyi, mekanik enerjiye çevirirler. Yediğimiz besinlerden metabolizmaya giren kaloriler, hareket etmemizi ve ısı oluşturmamızı sağlar. Kaslar, enerji üretmek için organik fosfat (PO4) bileşikleri olan “adenozintrifosfat” (ATP) ve “kreatin fosfat” ı (CP) kullanırlar. Fiziksel etkinlikler veya genel yaşamsal faaliyetler için gereken enerji iki metabolik yoldan temin edilir. Bunlar çokça duyduğumuz “anaerobik” sistem ve “aerobik” sistemlerdir. İnsan organizması genelde aerobik yaşam sürmesine rağmen, fiziksel etkinliğin şiddetine bağlı olarak iki enerji oluşum sistemini de kullanır.

 Enerji oluşumu açısından süresel olarak değerlendirildiğinde,  bir dakika ve altında süren tüm sporlarda (sürat sporları) anaerobik enerji sistemi hakimdir. 400 metreye kadar olan koşular, 100 metreye kadar olan yüzmeler, atma ve atlamalar, bisiklette kısa mesafeli pist yarışları gibi spor dallarında etkin olarak kullanılan enerji oluşumu anaerobiktir. 800 metreden itibaren olan koşular, bisiklet yol yarışları,  kayak kros, 200 metreve üzeri yüzme yarışları gibi spor dalları da aerobik enerji oluşumunun etkin olduğu dallardır.

Anaerobik enerji oluşumu: Ani ve çok yüksek tempoda (yapılan yüklenmelerde organizma enerji üretirken oksijen ya hiç devreye girmez ya da çok az gerekir. Bu sistemle enerji iki şekilde elde edilirBirincisi enerji oluşumu sırasında oksijen gerektirmeyen ve yan ürün olarak laktik asitin oluşmadığı “alaktik anaerobik” (fosfojen) sistemdir.

Bu sistemde enerji, kaslarda hazır bulunan ATP (adenozintrifosfat) ve CP (kreatinfosfat) den elde edilir. Yarış içerisindeki kısa süreli ani ataklarda alaktik anaerobik sistemle enerji sağlarız. ATP, organizmanın bütün enerji işlemlerinin temel taşıdır. Bir uyarım geldiğinde kendisini oluşturan üç fosfattan birini açığa çıkarır ve adenozindifosfat (ADP) + fosfat (P) + enerji şekline dönüşür. Bu dönüşüm neticesinde meydana gelen ısı enerjisi, değişik mekanizmaların araya girmesi sonucu mekanik enerji haline getirilip organizma faaliyetleri devam ettirilir.  Hücrelerdeki ATP,  ancak 2-3 saniyelik enerji sağlayabilir. Şiddetli egzersiz devam ederse, organizma hemen hücrelerdeki ikinci enerji kaynağı olan kreatinfosfatı devreye sokar ve onu kreatin (C) + fosfat (P) şekline dönüştürür. Bu dönüşümde açığa çıkan fosfat ile ADP birleşerek: ADP + P = ATP olur ve bu böyle bölünüp-birleşerek devam eder gider. Organizma bu şekilde ancak 20 saniye müddetle enerji oluşturur. Alaktik çalışmada vücutta laktik asit birikmez.İkinci anaerobik enerji üretim sistemi ise “laktik anaerobik” sistemdir. Canımızı yakan laktik asit (C3H6O3) açığa çıkar. Egzersizi bir süre sonra kesmek veya tempoyu düşürmek zorunda kalırız. Süre uzadıkça laktik asit miktarı da artar. Bu artış kas kasılma mekanizmasını bozar. Oksijensiz ortamda en fazla iki dakika müddetle glikozdan ATP sentezi yapılarak çalışma devam ettirilebilir. Bu zamanın sonunda oksijenli ortamda (aerobik) enerji elde edilme zorunluluğu doğar. Oksijen alımı başladığında laktik asidin 1/5’i okside olur. Oksidize esnasında meydana gelen enerji ile de geriye kalan 4/5’lik kısım glikojen haline getirilir. Elde edilen glikojen ise tekrar ATP oluşumu için kullanılır.

Aerobik enerji oluşumu: Mesafecilerin kullandığı asıl enerji sistemi aerobik sistemdir. Oksijen, besin maddelerini (öncelikle şeker bileşikleri olan karbonhidratları) yakarak aerobik yolla enerji (ATP) oluşturur. Oksijenli ortamda bir mol glikoz ile 38 mol ATP sentezi yapılır. Serbest yağ asitleri de oksijenli ortamda enerji maddesi olarak kullanılabilir. İstirahat halinde gerekli enerji  %80 glikoz, %20 serbest yağ asitlerince sağlanmaktadır. Uzun süreli yüklenmelerde ise şiddete göre gerekli enerji %50-80 serbest yağ asitlerinden, %50-20 glikozdan temin edilmektedir. Organizmanın bütün faaliyetleri ATP’nin ADP’ye dönüşüp fosfat açığa çıkması neticesinde meydana gelen enerji ile yürümektedir. Meydana gelen kimyasal enerjinin ise ancak %30-35’i mekanik enerji olarak kullanılabilir, geriye kalan kısmı ise ısı enerjisi olarak açığa çıkar.  Bu da organizmanın verimini ortaya koyar.

 

Kaynak : www.gittimgordumgeldim.com Yazar : Utkuer Yaşar

Yazar Hakkında :

Bir Yorum Yazın
Bizi Takip Edin